info@gazetemas.com  ||  0 850 305 08 24 Hakkımızda Künye Bize Ulaşın
IMG-LOGO

Ülkü TAMER ve Kıymetlisi Gaziantep

Gamze GÖKPINAR - 26/08/2019 19608 Gösterim 0 Yorum


Ülkü Tamer… Edebiyatımızın binlerce yapıtaşından, ustasından biri... En kıymetli olanlarından. Ülkü Tamer… Yazdığı şiirlerle gönüllerimize taht kurmuş şairlerimizden. Şiirlerinin yanı sıra, yazdığı hikayeler, anılar ve çocuk kitaplarıyla bilinmesiyle birlikte, büyük çevirilere de imza atmış, hayatı kalite ve başarı kokan o büyük adam...


Her tarafı buram buram tarih kokan, değer kokan, sanat kokan Gaziantep ve onun kıymetli insanlarının, Ülkü Tamer ile ortak noktasıdır bu memlekete olan bağları, sadakatleri, verdikleri kıymet.


Her şeyden illa ki biraz da olsa kendinde barındıran Gaziantep, yalnızca tarihi ve yemekleri ile bilinmemeli elbette. Geçmişten bugüne ülkemize birçok alanda sanatçılar yetiştirmiş olan bu memleketin, Türkiye’ye bu alandaki katkıları da en az tarihi ve yemekleri kadar özel ve kıymetli. Ülkü Tamer de bu katkılarının arasındaki en kıymetli değerlerimizden.


Hayatı ve Edebi Kişiliği


Ülkü Tamer, 20 Şubat 1937 yılında Gaziantep’te dünyaya geldi. Çocukluğu Başkarakol’da başlayan edebiyatçı sonrasında ailesi ile birlikte Şehreküstü’ne taşındı. Çocukluğunu Gaziantep’te geçirmiş olan Ülkü Tamer, Ortaöğrenimini İstanbul'da tamamladı. 1958'de Robert Koleji’ni bitirdi. Bir süre İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Enstitüsü'nde okudu.


1964-1968 yılları arasında özel tiyatrolarda oynayan sanatçı, ardından tiyatroyu da bırakıp çevirmenlik yaptı. 70’in üzerinde kitap çevirisi yapan Ülkü Tamer, aynı zamanda birçok şiir antolojisi hazırladı.


Tüm bunlarla birlikte Milliyet Yayınları'nı, Milliyet Çocuk, Milliyet Sanat Dergisi ve Sanat Olayı dergisini yönetti. Usta ismin ilk şiiri de, 1954 yılında ‘’Kaynak’’ adlı dergide yayınlandı. Bundan başkaca şiirleri, A, Gösteri, Kaynak, Papirüs, Sanat Olayı, Yeditepe, Yelken, Yeni Dergi, Varlık dergilerinde yayınlandı.


İlk şiir kitabı olan ‘‘Soğuk Otların Altında’’ 1959 yılında basıldı. Şiirlerinde yoğun soyutlamalara, bunun vesilesi ile de imgelere yer verdi. Kendine özgü kalemi ve üslubu ile tarzından ödün vermeyen şair, bu kitabındaki şiirleriyle de özgünlüğünü ispatladı.


Bir süre sonra ise toplumsal sorunları ve kendisinin buna ilişkin kaygılarını kaleme almaya başladı. Toplumsal sorunları dile getirdiği yazılarında çok daha yalın bir dili tercih etti. Tüm bunlarla birlikte; türkü, koşma tadında, masalları, doğa görüntülerini, çocuksu duyarlılığını yansıtan özgür çağrışımların beslediği neşeli, humor yüklü şiirler yazdı.


81 yıllık hayatını, birçok alanda hakimiyet kurarak geçiren Ülkü Tamer; oyunculuk, çevirmenlik, şairlik, yazarlık, yayıncılık ve gazetecilik yaptı. Şiirin yanı sıra, senaryolar, anı kitapları, çocuk öyküleri, hikaye kitapları, antoloji, tiyatro ve çeviriler yazarak Türk edebiyatına birçok katkıda bulundu. Haliyle de başarısı birçok kez ödüllendirilmeye layık görüldü. 1965- Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü, "Edith Hamiltondan Mitologya" çevirisi ile,1967- Yeditepe Şiir Armağanı, "İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür" ile, 1979- Macaristan Halk Cumhuriyeti'nce verilen Endre Ady Ödülü, çevirileri ile,1991- Yunus Nadi Ödülü, "Alleben Öyküleri" adlı öykü kitabıyla, 2015- Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü, "Bir Adın Yolculuktu" adlı kitabı ile ödül aldı.


Zülfü Livaneli’nin seslendirdiği, hepimizin kalplerine ilmek ilmek işlenen :’’Güneş Topla Benim İçin’’ adlı şarkının sözleri de aslında Ülkü Tamer’e aittir. Hepimizin öncelikle Ahmet Kaya’dan ardından birçok sanatçıdan dinlediği ‘’Üşür Ölüm Bile’’ adlı şarkı da aslında Ülkü Tamer’in şiiridir. Her ne kadar bunu 1 Nisan 2018 sabahı şaka olmasını dilediğimiz acı haber sonrasında öğrenen sayısız insan olsa da, bizlere onu hatırlatacak bir şeylerin olması ne güzel… 1 Nisan 2018 sabahı, 81 yaşında hayatını kaybeden Ülkü Tamer’in ölüm haberi, hepimizin içinde soğuk soğuk esti, kalplerimiz üşüdü…


Ülkü Tamer ve Gaziantep


Ülkü Tamer’in çocukluğu Gaziantep’te geçmiştir. Annesi ve babasının onun için iyi olacağını düşünmesi üzerine ortaöğretimini İstanbul’da, liseyi de Robert Koleji’nde okumuştur. Bu süre zarfında, yarıyıl ve yaz tatillerini iple çekmiş, Gaziantep’ten İstanbul’a dönüşleri de hep çok zor olmuştur. Gerek eğitim gerekse meslek hayatı hep Gaziantep dışında olsa da o, bu şehir ile olan bağlarını hiç koparamamıştır. Bunun temel sebebi ise, Gaziantep’in insanlarına ve kendi yakın çevresine olan sevgisi ve hayranlığıdır. Bunu her fırsatta dile getiren sanatçının, 2009 yılında yayınlanan bir yazısında, Gaziantep’in çocukluğundan bu yana gelişimini kaleme almış ve:’’ Antep'in nüfusu 70 bine çıkınca inanamamıştık. Şimdi bir buçuk milyon... Başkarakol kentin göbeğinde kalmış. Faytonla yarım saatte gittiğimiz minik yerleşim yerleri dev yapılarla geniş caddelere kavuşmuş. İlk dikkatimi çeken, "yeşil" oldu. Eski bostanlar bile ağaçlandırılmış. Yemyeşil bir kent... Soluk almanın bile keyfi değişmiş. Kalealtı'nın temizlenmesi, eski yapıların yenilenmesi, çocuklar için parkların açılması, sözüm ona "çağdaşlık"ın getirdiği çirkinliklerden hiçbir iz taşımıyor.’’ demiştir.

Yazdığı çocuk kitaplarından da, anı kitaplarından da anlaşılacağı üzere, Ülkü Tamer’in çocukluğu onun hem hayatının hem de kişiliğinin gelişiminde büyük önem taşımaktadır. Bunda da yaşadığı coğrafyanın etkisi çok büyük olmuştur.** Antep’le ilgi anılarını yazdığı Alleben Anıları ile öz yaşamından çıkarttığı dört öyküyü içeren Alleben Öyküleri, hem Antep’in kendi üzerindeki rolünü hem de Antep kültürünü yansıtması açısından dikkati çeker.*

Alleben Anıları’nda Gaziantep’te geçirdiği bayramlarda, Gaziantep halkının, o zamanlardaki bayram anlayışına ilişkin bilgilere de ulaşılmakta.** Bayramlarda, ilk önce ailenin büyüklerinin elleri öpülür, ardından bayram namazı devreye girer. Çocuklar bayram namazına giderler. Bu konuda bir zorlama yoktur. Uyanamayıp da namaza gidemezlerse babanın dönüşü için hazırlanırlar. Bayramlarda, eğlence ve oyun yerlerinde, kaldırımlarda ve sinemalarda Antep kültürünü yansıtan yiyecekler bulunur. Bunlardan Antep’e özgü olanı meyan şerbeti ve kahkedir. Gazoz da basta çocuklar olmak üzere herkesin sevdiği içecektir. Ülkü Tamer kahkeyi “açmayla simit arası bir şeydi” diye tanıtır.*


Okumaya ve yazmaya olan sevgisini de Antep’te kazanmıştır. Evlerinde en değerli varlıklar kitaplardır. Okuduğu kitapların türüne, içeriğine hiç karışılmadan, özgürce, dilediği kitapları okumuştur. Aynı zamanda, Alleben Anıları adlı kitabında da bahsetmiş olmasıyla birlikte, 2009’da yayınlanan yazısında da bahsettiği, kendisinden yaşça çok büyük olan arkadaşı Arif Güzel, Maarif Kahvesi’nin bitişiğindeki kitapevinin sahibidir. Ülkü Tamer, her boş vaktinde oraya gitmiş ve dilediği gibi kitaplardan faydalanmıştır. Ülkü Tamer’in her fırsatta kendisinden söz ettiği Arif Güzel de ona hayata dair birçok şey katmıştır.


Ülkü Tamer bahsi geçen eserlerinde, Antep halkının çalışkanlığı ile birlikte, dinlenmeyi ve eğlenmeyi de bilen insanlardan olduklarına değinmiştir..Antep’te eğlencenin saz ve sinema olmak üzere iki faaliyetten ibaret olmasa da, bu faaliyetlerin o dönemde daha yaygın olduğundan bahsetmiştir. Tüm bunlarla birlikte Cumhuriyet’in kurulması ile birlikte kurulan halkevlerinin, Gaziantep’teki sanat anlayışı manasındaki hatrı sayılır etkisine de değinmiştir.


Saygıdeğer Tamer’in eserlerinde, Gaziantep’in izlerinin büyük olmasının yanısıra, gerek benliğinde gerekse edebi kişiliğinde de bu izler çok büyüktür. Gaziantep’e karşı olan zaafını, minnetini ve sevgisini bahsi geçen eserlerinden kolayca anlamak mümkün. Ancak ben bu sevgiyi ‘’Antep Neresi’’ adlı şiir kitabındaki ‘’Yazmasında’’ isimli şiirinde iliklerime kadar hissediyorum. Yazımın sonunda benimle aynı hissiyatı taşıyacağınıza emin olarak sizleri, çok kıymetli Ülkü Tamer’in kıymetlisi olan Gaziantep’e yazdığı şiiriyle buluşturacağım…


YAZMASINDA

Yazmasında bozkır uzanır.

Acısını dolar saçlarına.

Kasketinde kar ateşi.

Agilinde kurşun anısı taşır.

Arkadaştır

Doğan günle, batan günle

Güneşin her türlüsüyle

Ayın hilâliyle, ondördüyle

Gökte kalanıyla yağmurun

Selin savrulanıyla

Dikenin tırnak kadar gölgesiyle

Irmağın parmak kamaştıran taşıyla

Arkadaştır dağın efsanesiyle.

Mintanında sürüler otlar.

Rüzgârı yerleştirir derisine.

Yakasında küf böceği.

Sakosunda bebe kaçağı taşır.

Kardeştir

Kuzuyla, canavarla

Yol tüketen merkeple

Devenin resmiyle, kendisiyle

Kanat vuran sevdasıyla şahinin

Cerenin türkülenmiş sesiyle

Kumrunun dem çekeniyle

Yaralı toynağıyla atın

Kardeştir Şahmeran'ın masalıyla.

Çarığında sabır taşı büyütür.

Tohum eker ayağına.

Çorabında dut kurusu.

Şalvarında mayın tarlası taşır.


Candaştır

Sabah gözleyen nineyle

İstasyon görmüş oğulla

Tükenen tarhanasıyla gelinin

Sağdıcın borç bulanıyla

Komşunun ağıt dokuyanıyla

İçine ağu katılmış tuzla

Alın yazısını çatlatan kuraklıkla

Candaştır elinin emeğiyle.

Şiir bilmez, ama şiirin hasını taşır.


KAYNAKÇA:

https://siirantolojim.wordpress.com/2016/12/26/o-eski-bir-guvercindi-gittikce-hatirlanan/

http://www.butundunya.com/pdfs/2018/06/055-059.pdf

http://www.sabitfikir.com/dosyalar/latin-akdenizli-ulku-tamer

https://www.turkcebilgi.com/ ulku_tamer

https://www.turkedebiyati.org/sairler/ulku_tamer.html

https://zeynepnazan.wordpress.com/tag/antep-neresi/



Gamze GÖKPINAR
Gaziantep Üniversitesi
Hukuk Fakültesi Öğrencisi

Haberler

IMG
3M’den Türkiye’nin en büyük girişim etkinliklerinden Big Bang’e tam destek

"3M Bilimi. Hayatın Her Anında" söylemiyle geliştirdiği ürün ve yeniliklerle dünya çapında insan yaşamını daha kolay hale getiren 3M, girişimcilik alanında girişimcileri, şirketleri, melek yatırımcıları, profesyonelleri bir araya getiren İTÜ Çekirdek ile yaptığı iş ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
Çin ile anlaşma olmazsa tarifeleri arttırırım

Dün kazandığı değeri devam ettirerek güne başlayan dolar endeksi 97.82 direncinin hemen altında fiyatlanma yaşıyor. ABD endeksleri ticaret anlaşmasında yaşanan belirsizlik sebebiyle günü karışık bir seyir ile tamamladı. Nasdaq endeksi %0,24 artış yaşarken Dow Jones endeksi ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
ABD-Çin arasında artan tansiyon içeriye olumsuz yansıyabilir

Haftanın ikinci işlem gününde BIST100 endeksi alım iştahını korudu ve günü %0.64 yukarıda, 107528 puandan tamamladı. İçeride gündem sakin kalmasına karşın olası haber akışları yakından takip ediliyor. Dün akşam saatlerinde S-400 gündemine ilişkin olarak Cumhurbaşkanı ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
FOMC Toplantı tutanakları kritik olabilir

Küresel tarafta yaşanan Ticaret Savaşları, Brexit gibi konulara dair gelişmeler piyasalarda hareketliliğin ana sebebi olarak kalmaya devam ediyor. Ticaret Savaşları konusunda; geçtiğimiz süreçte ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross'un, Çin ile bir ticaret anlaşması imzalamaya yakın ...

Güncel - 20/11/2019
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10