info@gazetemas.com  ||  0 850 305 08 24 Hakkımızda Künye Bize Ulaşın
IMG-LOGO

PSİKOLOJİNİN EKONOMİYE KATILMASI: DAVRANIŞSAL EKONOMİ YAKLAŞIMI

Sedef BAYRAM - 28/08/2019 18324 Gösterim 0 Yorum

Her gün yanıtlanması zor yeni sorular geliyor gündeme. İnsanlar gerçekten rasyonel mi? Bütün kararlarını kendilerine en fazla fayda sağlayacak seçeneği tercih ederek mi alırlar? Ticaret gerçekten herkesin refahını arttırır mı? Ekonomideki dengeler, kendiliğinden en iyi biçimde kurulur mu?
Bugün bu soruların yanıtını ekonomi tek başına veremiyor. O nedenle her geçen gün psikoloji, ekonomi bilimine daha fazla giriyor. Son yıllarda bu çerçevede geliştirilmiş olan ayrı bir ekonomi yaklaşımı ortaya çıktı: ‘Davranışsal Ekonomi’
‘İnsanların sınırsız istekleri, sınırlı kapasiteleriyle karşılaştığında insanlar nasıl davranış gösterir?’ sorusunu açıklamak için geliştirilen teori bütününün adına iktisat denmektedir ve davranışsal iktisadın öncüleri olan psikolog Amos Tversky ve Daniel Kahneman 1970’lerde beynin bilgiyi nasıl işlediğine dair kuramlar geliştirerek, bunu ekonomik modellerle kıyaslamışlardır.

Ekonomiyi oluşturan temel prensiplerden bir tanesi; insanoğlunun şimdi veya gelecekte kendini mutlu edecek tercihlerini rasyonel bir şekilde ortaya koymasıdır. Oysaki deneyimler, insanların her zaman rasyonel davranmadığını gösteriyor. Obez ve sigara içicisi biri, mantık çerçevesiyle hareket etseydi sağlığının tehlikede olduğunu kabul edip diyet yapmaya başlar, sigarayı bırakırdı. Eğer gerçekten rasyonel davranabilseydik “bir alana bir bedava” türünden kampanyalara kanmaz, maaşlarımızı etrafımızdaki insanların maaşlarıyla kıyaslamak yerine tamamen mutlak değerine bağlı olarak değerlendirirdik.
Fakat gerçekte insanlar duygularıyla -heyecanla, aşkla, kıskançlıkla ve acıyla- hareket etmektedir. Bu da insanların mantıksız davranmasına yol açar. (İktisatçılar insanların sınırsız bir rasyonellik, irade ve bencillikle hareket ettiği varsayımına dayanır. İşte tam bu noktada, davranışsal ekonomi teorisi neo-klasik ekonomi görüşünden ayrılır.)
O halde insanlar her zaman kendi çıkarlarını düşünerek karar vermez. Örneğin iktisatçılar, insanların baş edemeyeceklerinden çok borç almayacaklarını varsayar. Fakat davranışsal iktisada göre, insanlar kendi çıkarlarını düşünmek yerine sık sık sezgisel kararlarla borç alırlar.
Davranışsal İktisadın 5 ilkesi:
1) İnsanlar ahlak ve değer yargılarıyla hareket eder.
2) İnsanlar paranın dahil olduğu ve olmadığı durumlarda oldukça farklı yargılar uygular.
3) İnsanlar finansal yatırımda irrasyoneldir. Yakın zamandaki olaylara, uzun vadeden daha çok önem verirler.
4) İnsanlar en uygun davranışı bulmak için kendilerini sorgulamak yerine alışkanlıklarına göre hareket eder.
5) İnsanlar kendi deneyimleri ve diğer insanların deneyimlerinin toplamıdır. Genelde kendi bireysel yargıları yerine başkalarına bakarak karar verirler.

Davranışsal ekonomi karar almada en baskın akademik yaklaşımdır. Günümüz dünyasında ekonomi, psikolojik araştırmalarla değişmektedir. İnsanların her zaman rasyonel ve çıkarlarını koruyacak şekilde davrandıkları varsayımı, artık tartışılır hale gelmiştir.


Sedef BAYRAM
Dokuz Eylül Üniversitesi
Maliye Bölümü Öğrencisi

Haberler

IMG
3M’den Türkiye’nin en büyük girişim etkinliklerinden Big Bang’e tam destek

"3M Bilimi. Hayatın Her Anında" söylemiyle geliştirdiği ürün ve yeniliklerle dünya çapında insan yaşamını daha kolay hale getiren 3M, girişimcilik alanında girişimcileri, şirketleri, melek yatırımcıları, profesyonelleri bir araya getiren İTÜ Çekirdek ile yaptığı iş ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
Çin ile anlaşma olmazsa tarifeleri arttırırım

Dün kazandığı değeri devam ettirerek güne başlayan dolar endeksi 97.82 direncinin hemen altında fiyatlanma yaşıyor. ABD endeksleri ticaret anlaşmasında yaşanan belirsizlik sebebiyle günü karışık bir seyir ile tamamladı. Nasdaq endeksi %0,24 artış yaşarken Dow Jones endeksi ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
ABD-Çin arasında artan tansiyon içeriye olumsuz yansıyabilir

Haftanın ikinci işlem gününde BIST100 endeksi alım iştahını korudu ve günü %0.64 yukarıda, 107528 puandan tamamladı. İçeride gündem sakin kalmasına karşın olası haber akışları yakından takip ediliyor. Dün akşam saatlerinde S-400 gündemine ilişkin olarak Cumhurbaşkanı ...

Güncel - 20/11/2019
IMG
FOMC Toplantı tutanakları kritik olabilir

Küresel tarafta yaşanan Ticaret Savaşları, Brexit gibi konulara dair gelişmeler piyasalarda hareketliliğin ana sebebi olarak kalmaya devam ediyor. Ticaret Savaşları konusunda; geçtiğimiz süreçte ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross'un, Çin ile bir ticaret anlaşması imzalamaya yakın ...

Güncel - 20/11/2019
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10